در حالی که تنشهای نظامی در خاورمیانه ادامه دارد و تنگه هرمز عملاً با اختلال جدی در عبور نفتکشها روبهرو شده است، شماری از کشورهای اروپایی اعلام کردهاند که در هیچ عملیات نظامی برای بازگشایی این آبراه راهبردی مشارکت نخواهند کرد.
این موضعگیریها پس از آن مطرح شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد واشینگتن در حال گفتوگو با چند کشور برای تأمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز است و از متحدان خود خواسته در حفاظت از کشتیها در این مسیر حیاتی همکاری کنند.
از زمان آغاز درگیریها میان ایران و ائتلاف آمریکا و اسرائیل، عبور نفتکشها از تنگه هرمز با محدودیتهای گسترده مواجه شده است. این آبراه باریک یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان به شمار میرود و حدود یکپنجم صادرات جهانی نفت و گاز از آن عبور میکند. ادامه اختلال در این مسیر میتواند نگرانیها درباره شکلگیری یک بحران اقتصادی جهانی مشابه شوکهای نفتی دهه ۱۹۷۰ را افزایش دهد.
یونان، آلمان، ایتالیا و اسپانیا کنار کشیدند
چند دولت اروپایی بهصراحت اعلام کردهاند که قصد ندارند در عملیات نظامی احتمالی برای بازگشایی تنگه هرمز شرکت کنند.
سخنگوی دولت یونان تأکید کرده است که آتن در چنین مأموریتی مشارکت نخواهد داشت و تنها در مأموریت دریایی اتحادیه اروپا موسوم به «آسپیدس» فعالیت میکند؛ عملیاتی که وظیفه آن حفاظت از کشتیها در دریای سرخ است.
در ایتالیا نیز وزیر خارجه این کشور اعلام کرده که در حال حاضر هیچ مأموریت دریایی که شامل تنگه هرمز شود وجود ندارد.
دولت آلمان نیز موضعی مشابه اتخاذ کرده است. سخنگوی دولت این کشور گفته جنگ جاری در ایران ارتباطی با ناتو ندارد و برلین نه در جنگ و نه در عملیات نظامی برای باز نگه داشتن تنگه هرمز مشارکت نخواهد کرد.
اسپانیا نیز مخالفت خود را اعلام کرده است. وزیران دفاع و خارجه این کشور گفتهاند مادرید در هیچ مأموریت نظامی مرتبط با تنگه هرمز شرکت نخواهد کرد، زیرا دولت اسپانیا عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران را «غیرقانونی» میداند.
دولت چپگرای اسپانیا به رهبری پدرو سانچز همچنین استفاده هواپیماهای آمریکایی از پایگاههای مشترک در جنوب این کشور را ممنوع کرده است. وزیر دفاع اسپانیا نیز تأکید کرده که راهحل بحران باید پایان فوری جنگ باشد، نه اقدامات موقت نظامی.
تلاش بریتانیا برای طرح مشترک
در مقابل، بریتانیا اعلام کرده که با متحدان خود برای تدوین طرحی عملی جهت بازگرداندن امنیت کشتیرانی در منطقه همکاری میکند. نخستوزیر این کشور گفته لندن در حال گفتوگو با شرکای اروپایی و آمریکا برای یافتن راهحلی جمعی است تا تردد کشتیها در تنگه هرمز دوباره برقرار شود.
با این حال او تأکید کرده که بریتانیا قصد ندارد وارد یک جنگ گستردهتر در منطقه شود.
موضع محتاطانه دانمارک و اتحادیه اروپا
دانمارک نیز اعلام کرده هنوز تصمیمی درباره مشارکت در مأموریت احتمالی در تنگه هرمز نگرفته است. وزیر خارجه این کشور گفته کپنهاگ باید با دقت بررسی کند که چگونه میتواند به حفظ آزادی کشتیرانی کمک کند.
این موضوع برای دانمارک اهمیت ویژهای دارد، زیرا شرکت بزرگ کشتیرانی «مرسک» در این کشور مستقر است و اقتصاد دانمارک به تجارت دریایی وابستگی زیادی دارد.
در سطح اتحادیه اروپا نیز بحثهایی درباره راههای حفظ باز بودن تنگه هرمز در جریان است. مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفته بسته شدن این مسیر نهتنها بازار انرژی جهانی را تهدید میکند، بلکه میتواند به افزایش درآمدهای روسیه و تأمین مالی جنگ اوکراین نیز کمک کند.
در حال حاضر صدها کشتی در دو سوی تنگه هرمز منتظر بازگشایی مسیر هستند. بسته ماندن این گذرگاه میتواند تأثیر مستقیمی بر قیمت نفت، بازارهای انرژی و اقتصاد جهانی داشته باشد.
با این حال اختلاف نظر میان کشورهای غربی درباره نحوه برخورد با این بحران نشان میدهد که شکلگیری یک ائتلاف نظامی گسترده برای بازگشایی تنگه هرمز هنوز با موانع سیاسی قابل توجهی روبهرو است.
