روزنامه والاستریت ژورنال در گزارشی مینویسد بخشی از ایرانیانی که در آغاز درگیریها امیدوار بودند حملات آمریکا و اسرائیل به تضعیف یا سقوط جمهوری اسلامی منجر شود، اکنون با این احتمال روبهرو شدهاند که جنگ پایان یابد اما ساختار قدرت در ایران همچنان تغییر نکند.
به نوشته این گزارش در والاستریت ژورنال، در روزهای نخست جنگ آمریکا و اسرئیل و ایران برخی مقامهای آمریکایی و اسرائیلی گفته بودند که این عملیات میتواند شرایطی ایجاد کند که مردم ایران علیه حکومت دست به قیام بزنند. در همان زمان نیز شماری از مخالفان جمهوری اسلامی این حملات را فرصتی برای پایان دادن به حکومتی میدیدند که در اعتراضهای ماه ژانویه (دیماه) با سرکوب گسترده معترضان روبهرو شده بود.
اما اکنون، با ادامه جنگ و تغییر لحن برخی مقامهای غربی، نگرانی تازهای در میان بخشی از جامعه شکل گرفته است: اینکه نتیجه درگیریها کشوری آسیبدیده و تضعیفشده باشد، در حالی که همان ساختار سیاسی پیشین همچنان پابرجا بماند و تحریمهای بینالمللی نیز ادامه پیدا کند.
احساس ناامیدی در میان برخی مخالفان
یک فعال جامعه مدنی در تهران که سابقه زندان سیاسی دارد به این روزنامه گفته است در روزهای ابتدایی جنگ امید واقعی در میان برخی مردم وجود داشت، اما اکنون بسیاری احساس میکنند آن امیدها رنگ باخته است.
همچنین یک معلم زبان انگلیسی در تهران که خود را هم مخالف حکومت و هم مخالف جنگ میداند گفته است: «ما تبدیل شدیم به بهانهای برای شروع یک جنگ ویرانگر.»
به نوشته این گزارش، این احساس ناامیدی پس از آن افزایش یافت که مقامهای آمریکایی و اسرائیلی در سخنان اخیر خود تأکید کردند شرایط برای تغییر حکومت در ایران فراهم نیست.
دونالد ترامپ در اظهاراتی گفته است بعید میداند در آینده نزدیک مردم ایران علیه حکومتی که همچنان قدرت و ابزارهای امنیتی گسترده دارد قیام کنند. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نیز ارزیابی مشابهی ارائه کرده است.
الی گرانمایه، کارشناس مسائل ایران در «شورای روابط خارجی اروپا»، در این باره گفته است بسیاری از مردم اکنون به این نتیجه رسیدهاند که نتیجه جنگ ممکن است بیشتر به بیثباتی یا فروپاشی اقتصادی کشور شباهت داشته باشد تا تغییر سیاسی در ساختار قدرت.
نگرانی از تشدید سرکوب پس از جنگ
به گزارش والاستریت ژورنال، برخی از ایرانیان نگراناند که اگر جنگ پایان یابد و حکومت همچنان پابرجا بماند، ممکن است موج تازهای از سرکوب علیه مخالفان آغاز شود.
در هفتههای اخیر مقامهای امنیتی ایران نیز هشدار دادهاند که هرگونه اعتراض در شرایط جنگی با واکنش شدید روبهرو خواهد شد. در برخی پیامها و اعلامیههای رسمی گفته شده است که نیروهای امنیتی برای برخورد با اعتراضات احتمالی آماده هستند.
بر اساس دادههای گروه «فعالان حقوق بشر در ایران»، در جریان جنگ دستکم ۱۹۵ نفر با اتهامهایی مانند جاسوسی یا ارسال اطلاعات برای رسانههای خارجی بازداشت شدهاند. ساکنان تهران میگویند حتی ثبت عکس یا فیلم از محل حملات نیز ممکن است به بازداشت منجر شود.
برخی از شهروندان نیز با اشاره به تجربه دهه ۱۳۶۰ در دوران جنگ ایران و عراق نگراناند که شرایط جنگی بار دیگر به تثبیت قدرت سیاسی در داخل ایران منجر شود. در آن دوره نیز حکومت ایران در بحبوحه جنگ بسیاری از مخالفان سیاسی را سرکوب کرد.
همچنین گزارش شده است که برخی از احزاب کُرد که احتمال ورود به کردستان را بررسی میکردند، فعلاً برنامههای خود را متوقف کردهاند؛ زیرا نشانهای از حمایت نظامی خارجی برای چنین سناریویی نمیبینند.
در کنار این نگرانیها، تلفات غیرنظامیان و خسارتهای ناشی از حملات هوایی نیز باعث شده بخشی از افکار عمومی – حتی در میان مخالفان حکومت – با ادامه جنگ مخالفت کنند.
بر اساس آمار منتشرشده از سوی گروه «فعالان حقوق بشر در ایران»، تاکنون بیش از ۱۲۷۰ غیرنظامی در جریان حملات کشته شدهاند.
برخی ساکنان تهران میگویند اگر حکومت پس از این حملات همچنان در قدرت باقی بماند، ممکن است رویکردی سختگیرانهتر در پیش بگیرد. یکی از شهروندان تهرانی که در ابتدا از حملات حمایت میکرده به این روزنامه گفته است: «اگر این حکومت بماند، ممکن است حتی بیرحمتر از قبل عمل کند؛ و مردم ابزار چندانی برای مقابله با آن ندارند».
