گزارشهای ضدونقیض درباره کشته شدن یا زنده ماندن ابو حسین الحمیداوی، فرمانده کتائب حزبالله عراق، پس از یک حمله در بغداد، بار دیگر توجهها را به نقش و تحرکات چهرههای کلیدی گروههای مسلح نزدیک به ایران در میانه تشدید تنشهای منطقهای جلب کرده است.
در حالی که تنشهای گسترده در خاورمیانه وارد سومین هفته خود شده است، گزارشهای متناقضی درباره سرنوشت ابو حسین الحمیداوی، فرمانده گروه کتائب حزبالله عراق، منتشر شده است؛ شخصیتی که در محافل امنیتی اغلب از او به عنوان یکی از چهرههای نزدیک به ایران در عراق یاد میشود.
بر اساس گزارشی که روزنامه الشرق الاوسط منتشر کرده، برخی منابع مدعی شدهاند الحمیداوی در حملهای که بامداد شنبه خانهای وابسته به این گروه را در منطقه کراده بغداد هدف قرار داد، کشته شده است. با این حال، گزارشهای دیگری نیز منتشر شده که از زنده ماندن او خبر میدهند و این موضوع همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
پس از این حمله ویدئویی در شبکههای اجتماعی منتشر شد که مردی زخمی با جراحتی در ناحیه سر را نشان میدهد. برخی منابع احتمال دادهاند این فرد ممکن است الحمیداوی باشد، اما تاکنون هیچ تأیید رسمی درباره هویت او منتشر نشده است.
نام واقعی ابو حسین الحمیداوی احمد محسن فرج الحمیداوی است. با وجود نقش مهمی که او در کتائب حزبالله عراق دارد، اطلاعات عمومی درباره زندگی شخصی و فعالیتهای او بسیار محدود است.
برخی گزارشها میگویند او در سال ۱۹۷۱ در بغداد متولد شده و خانوادهاش اصالتاً از استان میسان در جنوب عراق هستند. گفته میشود خانواده الحمیداوی در دهههای ۱۹۵۰ یا ۱۹۶۰ به بغداد مهاجرت کردهاند. با این حال، تصاویر اندکی از او در دسترس است و در سالهای گذشته تقریباً هیچ حضور رسانهای نداشته است.
کتائب حزبالله از مهمترین گروههای مسلح شیعه در عراق به شمار میرود و بخشی از ساختار نیروهای بسیج مردمی عراق (حشد الشعبی) محسوب میشود. این گروه توسط ابو مهدی المهندس تأسیس شد؛ فرماندهای که در ژانویه ۲۰۲۰ در حمله هوایی آمریکا در نزدیکی فرودگاه بغداد کشته شد.
با وجود نفوذ قابل توجه این گروه در ساختار امنیتی عراق و نقش آن در حملات علیه منافع ایالات متحده، رهبران کتائب حزبالله معمولاً فعالیتهای خود را دور از رسانهها انجام میدهند و تدابیر امنیتی سختگیرانهای برای محافظت از هویت و محل حضورشان در نظر میگیرند.
برخی گزارشها حاکی از آن است که خانواده الحمیداوی در ساختار این گروه نفوذ قابل توجهی دارند. گفته میشود پسر او، زید الحمیداوی، ممکن است مدیریت حساب کاربری «ابوعلی العسکری» را بر عهده داشته باشد؛ حسابی که اغلب بیانیههای کتائب حزبالله از طریق آن در شبکه اجتماعی ایکس منتشر میشود.
همچنین گزارشهایی وجود دارد که چند تن از برادران او نیز در ردههای بالای این گروه فعالیت دارند.
به گفته منابع نزدیک به نیروهای حشد الشعبی، الحمیداوی برای حفظ امنیت خود از تدابیر سختگیرانهای استفاده میکند. گفته میشود او معمولاً از تلفن همراه یا ابزارهای الکترونیکی استفاده نمیکند و در صورت نیاز، ارتباطات از طریق دستیاران مورد اعتماد انجام میشود.
همچنین محل حضور و جابهجاییهای او تنها برای حلقه محدودی از افراد نزدیک به او مشخص است؛ مسئلهای که باعث شده اطلاعات دقیق درباره وضعیت او در شرایط فعلی به سختی تأیید شود.
فعالیتهای نظامی این فرمانده در سالهای گذشته باعث شده او در فهرست اهداف ایالات متحده قرار گیرد. وزارت خارجه آمریکا در فوریه ۲۰۲۰ او را به عنوان «تروریست جهانی ویژه» معرفی کرد. همچنین واشنگتن از سال ۲۰۰۹ کتائب حزبالله عراق را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار داده است.
در جریان اعتراضات عراق در سال ۲۰۱۹ نیز برخی گروههای معترض، رهبران این گروه را به دست داشتن در قتل و ترور فعالان مدنی متهم کردند. در سالهای بعد نیز کتائب حزبالله بارها به نقش داشتن در حملات علیه سفارت آمریکا در بغداد و پایگاههای محل استقرار نیروهای آمریکایی متهم شده است.
وزارت خزانهداری آمریکا در نوامبر ۲۰۲۳ تحریمهای جدیدی علیه رهبران گروههای مسلح عراقی اعمال کرد و محدودیتها علیه الحمیداوی را بار دیگر تأیید کرد. این تحریمها در ژانویه ۲۰۲۴ گسترش یافت و چند عضو دیگر این گروه، از جمله برادر او عوقد الحمیداوی، نیز به اتهام مشارکت در پشتیبانی لجستیکی و تسهیل فعالیتهای مالی و عملیاتی کتائب حزبالله هدف تحریم قرار گرفتند.
با وجود این پیشینه و نقش مهم در ساختار گروههای مسلح نزدیک به ایران، سرنوشت ابو حسین الحمیداوی پس از حمله اخیر همچنان نامشخص است؛ موضوعی که احتمالاً در روزهای آینده با انتشار اطلاعات بیشتر روشنتر خواهد شد.
